Vaststellingsovereenkomst onderhandelen: De ultieme gids voor werknemers

Een vaststellingsovereenkomst (VSO) is een contract tussen jou en je werkgever. In dit contract spreken jullie samen af dat je stopt met werken. Je wordt dus niet ontslagen, maar je neemt ook niet zelf ontslag. Dit heet ontslag met ‘wederzijds goedvinden’. In een VSO staan belangrijke afspraken, zoals:

• Op welke datum je contract stopt.
• Hoeveel geld (ontslagvergoeding) je meekrijgt.
• Dat je niet meer hoeft te werken tot de einddatum.

Het is belangrijk dat de VSO goed is geschreven. Alleen dan houd je recht op een WW-uitkering van het UWV. Teken daarom nooit direct, maar laat ons er eerst naar kijken.

Wat is een VSO?

Een vaststellingsovereenkomst is eigenlijk niets meer dan een zakelijk contract waarin jij en je werkgever afspreken om uit elkaar te gaan met wederzijds goedvinden. Het grote verschil met ontslag via het UWV of de kantonrechter is dat jullie hier samen uit moeten komen. En precies daar ligt jouw kracht. Je werkgever wil namelijk dolgraag dat jij tekent. Waarom? Omdat ze zekerheid en snelheid willen kopen. Een procedure bij de rechter kost ze bakken met tijd, energie en onzekerheid. Die “pijn” willen ze afkopen met een zak met geld en goede voorwaarden.

Zo kun je onderhandelen voor je vaststellingsovereenkomst

Het is belangrijk dat je begrijpt dat het eerste voorstel dat je krijgt, vrijwel nooit het eindbod is. Zie het als de vraagprijs van een huis; er is altijd ruimte. Het onderhandelen van een vaststellingsovereenkomst is dus geen optie, het is pure noodzaak. Je werkgever heeft in dat eerste concept vaak de minimale wettelijke vereisten opgenomen, of soms zelfs minder dan dat. Ze gokken erop dat jij uit angst of onwetendheid snel tekent. Trap daar niet in. Het gaat hier niet meer om hoe aardig je collega’s waren of hoe leuk het kerstpakket was. Dit is een puur zakelijke transactie. Jij levert je ontslagbescherming in, en daar moet een flinke prijs tegenover staan. Als wij voor jou gaan onderhandelen, kijken we niet naar wat de werkgever wil betalen, maar naar wat ze moeten betalen om jou tevreden te stellen. Onthoud: zolang jij niet tekent, blijven ze aan je vastzitten en moeten ze je salaris doorbetalen. Die positie geeft ons de macht om het onderste uit de kan te halen.

De risico’s van direct tekenen bij een VSO

Het risico voor je WW-uitkering en de ‘fictieve opzegtermijn’

Het allergrootste risico van direct tekenen is dat je je recht op een WW-uitkering verliest of dat de uitkering pas veel later begint. Het UWV (de instantie die de uitkering betaalt) is heel streng. Zij zien een VSO als een speciaal soort ontslag. Als de tekst in het contract niet precies volgens de regels is, krijg je geen geld.

Er zijn drie grote gevaren als je te snel tekent:

• Verwijtbaarheid: In de VSO moet staan dat het ontslag niet jouw schuld is. Als er bijvoorbeeld staat dat je niet goed functioneerde of ruzie maakte, kan het UWV zeggen dat je “verwijtbaar werkloos” bent. Je krijgt dan geen uitkering.
• Het initiatief: Er moet heel duidelijk staan dat de werkgever wilde stoppen, niet jij. Als het lijkt alsof jij zelf wilde stoppen, heb je geen recht op WW.
• De opzegtermijn: Dit is het punt waar het vaakst fouten worden gemaakt. Elke werknemer heeft een wettelijke opzegtermijn (vaak 1 tot 4 maanden). Je werkgever moet deze tijd doorbetalen. Als jij vandaag tekent dat je morgen stopt, dan zegt het UWV: “Jij had nog recht op 2 maanden loon. Wij betalen die eerste 2 maanden dus geen uitkering.” Je zit dan maandenlang zonder salaris én zonder uitkering. Dit noemt men de ‘fictieve opzegtermijn’.

Samenvatting van de WW-risico’s

Het risico op een te lage vergoeding

Als je werkgever met een vaststellingsovereenkomst komt, doen ze je een ‘eerste aanbod’. Dit aanbod is bijna nooit het maximale bedrag. Werkgevers verwachten namelijk dat je gaat onderhandelen. Als je direct je handtekening zet, laat je waarschijnlijk duizenden euro’s liggen.

Er zijn verschillende ‘potjes’ met geld waar je op moet letten:

• Transitievergoeding: Volgens de wet heb je recht op een standaardvergoeding als je ontslagen wordt. Maar bij een VSO mag je een hogere vergoeding vragen dan dit minimum. Dit is ‘smartengeld’ voor het verlies van je baan.
• Finale kwijting: In bijna elke VSO staat een paragraaf over ‘finale kwijting’. Dit betekent: “Na het tekenen van dit contract hebben we niks meer van elkaar tegoed.” Als je tekent en je komt er te laat achter dat je nog 20 vakantiedagen of een bonus tegoed had, heb je pech. Je hebt getekend dat je niks meer krijgt. Door direct te tekenen heb je geen tijd om te controleren of de eindafrekening wel klopt.

Budget voor advocaat: Het is in Nederland heel normaal dat de werkgever de kosten voor jouw advocaat of jurist betaalt. Vaak is dit een bedrag tussen de € 750 en € 1500. Als dit niet in het eerste contract staat en je tekent direct, moet je zelf betalen voor juridisch advies of eventuele fouten in het contract.

Waarover valt te onderhandelen bij een vaststellingsovereenkomst?

De opzegtermijn (de einddatum)

De opzegtermijn bepaalt wanneer je contract officieel stopt. Dit is een van de belangrijkste punten om te controleren voor je WW-uitkering, maar ook om financieel voordeel te halen.

• Voor de WW-uitkering: Het UWV kijkt naar de ‘wettelijke opzegtermijn’. Stel dat jouw opzegtermijn 2 maanden is, en je tekent vandaag. Dan mag je contract pas over 2 maanden stoppen. Stop je eerder? Dan betaalt het UWV die maanden niet. Je moet dus eisen dat de einddatum ver genoeg in de toekomst ligt om dit ‘WW-gat’ te voorkomen.

Om langer doorbetaald te krijgen: Je kunt proberen te onderhandelen over een langere opzegtermijn dan wettelijk verplicht is. Elke maand dat je langer in dienst blijft, ontvang je salaris en overige arbeidsvoorwaarden, zonder dat je daarvoor hoeft te werken (als je vrijstelling krijgt, zie punt 3). Dit is voor jou pure winst.

De ontslagvergoeding

Bij een VSO praten we niet over een ’transitievergoeding’ (de wettelijke basis), maar over een ‘beëindigingsvergoeding’. Dit bedrag is vrij onderhandelbaar. Omdat de werkgever wil dat jij instemt met het ontslag, kun je vaak een hoger bedrag vragen dan het wettelijke minimum.

Factoren die je kunt gebruiken om meer geld te vragen:

• Verwijtbaarheid: Je hebt niets fout gedaan, dus je verliest je baan buiten jouw schuld.
• Kans op werk: Als je verwacht dat je moeilijk een nieuwe baan vindt (bijvoorbeeld door je leeftijd of een lastige arbeidsmarkt).
• Pensioenschade: Het missen van pensioenopbouw doordat je eerder stopt.

Vrijstelling van werk (Naar huis met behoud van loon)

Dit is een heel belangrijk punt voor je rust en toekomst. Je spreekt af dat je tot de einddatum in dienst blijft en je salaris krijgt, maar dat je niet meer hoeft te werken.

Je kunt hierover het volgende afspreken:

• Per direct naar huis: Je vraagt om vrijstelling vanaf het moment dat je tekent.
• Rust en solliciteren: Je gebruikt deze tijd om bij te komen van de stress en om te solliciteren naar een nieuwe baan. Je hoeft dus niet meer op kantoor te komen.
• Overdracht: Soms wil een werkgever dat je nog een paar dagen werkt om je taken over te dragen aan een collega. Probeer dit zo kort mogelijk te houden.

Concurrentie- en relatiebeding

In veel arbeidscontracten staat een concurrentiebeding. Dit betekent dat je na je ontslag niet bij een concurrent mag werken of geen contact mag hebben met klanten van je oude baas. Dit kan je enorm beperken bij het vinden van een nieuwe baan.

In een VSO kun je eisen dat deze regels komen te vervallen.

• Argument: Je wordt ontslagen (of gaat weg op verzoek van de werkgever). Het is niet eerlijk als de werkgever je vervolgens verbiedt om ergens anders je geld te verdienen.
• Volledige schrapping: Het beste is om de hele clausule uit je contract te laten halen.
• Omzetting: Als de werkgever bang is voor klantenverlies, kun je voorstellen om het concurrentiebeding te schrappen, maar het relatiebeding (niet pikken van klanten) te houden. Zo kun je wel vrij solliciteren.

Vakantiedagen en verlofuren

Bij ontslag heb je vaak nog veel vakantiedagen of overuren openstaan. Hierover ontstaat vaak discussie.

Er zijn twee opties waarover je moet onderhandelen:

• Uitbetalen: Je eist dat alle openstaande dagen worden uitbetaald bij de eindafrekening. Dit levert je extra geld op bovenop je ontslagvergoeding.
• Opmaken (wegstrepen): Werkgevers proberen vaak in de VSO te zetten dat je vakantiedagen ‘geacht worden te zijn opgenomen’ tijdens je vrijstelling van werk. Dit kost jou geld, want je levert vrije dagen in.
• De strategie: Probeer altijd vrijstelling van werk te krijgen zonder dat dit ten koste gaat van je vakantiedagen. Lukt dat niet? Zorg dan dat de ontslagvergoeding hoger wordt om dit verlies te compenseren.

Positief getuigschrift en referenties

Als je gaat solliciteren, vraagt een nieuwe werkgever soms om referenties of belt hij je oude werkgever. Het is slim om hier nu al afspraken over te maken, zodat je oude werkgever je toekomst niet kan dwarsbomen.

Je kunt de volgende punten vastleggen in de VSO:

• Positief getuigschrift: De werkgever belooft een schriftelijke verklaring te geven waarin staat dat je je werk goed hebt gedaan en dat je je goed hebt gedragen.
• Referenties: Je spreekt af wie de nieuwe werkgever mag bellen (bijvoorbeeld een manager met wie je wel goed kon opschieten) en wat diegene zal zeggen.
• De tekst: “Werkgever zal zich positief uitlaten over de werknemer en diens functioneren.” Als dit in het contract staat, mag de werkgever niets slechts over je zeggen tegen anderen.

Stappenplan: Van het eerste voorstel tot de handtekening

Stap 1: Ontvangst van het eerste voorstel en rust bewaren

Het begint allemaal op het moment dat je werkgever je het contract geeft. Vaak gebeurt dit in een gesprek waarin ze aangeven dat ze afscheid van je willen nemen. De belangrijkste regel in deze fase is: teken niets en zeg niets toe.

Neem het contract aan en zeg: “Ik ga dit thuis rustig doorlezen en ik laat er een juridisch adviseur naar kijken.” Ga daarna naar huis. Je hoeft nu even niet te werken (meld je desnoods ziek of vraag vrij). Het is belangrijk dat je eerst tot rust komt. Een VSO tekenen onder druk is nooit verstandig. Je hebt wettelijk het recht om hierover na te denken. Dit eerste concept is slechts een openingsbod; er staat nog niets vast.

Stap 2: De juridische scan 

Zodra je het document hebt, neem je contact met mij op. Je stuurt mij de VSO en je arbeidsovereenkomst. In deze stap doe ik een grondige juridische check.

Ik controleer het contract op twee niveaus:

1. WW-veiligheid: Staan alle zinnen erin die het UWV eist? Kloppen de opzegtermijn en de reden van ontslag? Als dit niet klopt, garandeer ik je dat we niet tekenen, want dan riskeer je je uitkering.
2. Budget voor juridische kosten: Ik check of de werkgever een vergoeding biedt voor mijn kosten. Is die er niet of is die te laag? Dan is dat het eerste punt dat we op de lijst zetten om te eisen. In 95% van de gevallen betaalt de werkgever mijn rekening, zodat het jou niets kost.

Stap 3: De strategie bepalen en het tegenvoorstel

Nadat ik het contract heb gelezen, bellen we of spreken we af. We bespreken wat jij belangrijk vindt. Wil je het maximale bedrag aan ontslagvergoeding? Wil je per direct vrijgesteld worden van werk? Of wil je juist langer in dienst blijven?

Samen maken we een wensenlijst. Op basis daarvan stel ik een reactie op richting je werkgever. Dit kan een formele brief zijn of een e-mail met wijzigingsvoorstellen. Het grote voordeel: jij hoeft dit gesprek niet zelf te voeren. Ik word jouw woordvoerder. Dit haalt de emotie uit het gesprek en zorgt ervoor dat de werkgever weet dat er een expert aan jouw kant staat. Ik vraag vrijwel altijd om een hogere vergoeding en betere voorwaarden dan in het eerste voorstel stonden.

Stap 4: De onderhandelingen

Nu begint het spel van geven en nemen. Je werkgever reageert op ons tegenvoorstel. Soms gaan ze direct akkoord, maar vaak komen ze met een nieuw bod.

“We kunnen de vergoeding niet verdubbelen, maar we kunnen er wel € 5.000 bij doen en je vrijstellen van werk.”

Ik koppel dit direct naar jou terug. We bespreken of dit goed genoeg is. Zo niet, dan ga ik opnieuw in gesprek. We gaan door totdat we een pakket hebben liggen waar jij tevreden mee bent en dat juridisch waterdicht is. Ik bewaak hierbij continu de grens: we willen het onderste uit de kan, maar we willen ook de deal niet laten klappen (tenzij jij dat wilt).

Stap 5: De laatste controle en ondertekening

Als we overeenstemming hebben bereikt over alle punten (geld, einddatum, vrijstelling, referenties, etc.), maakt de werkgever de definitieve vaststellingsovereenkomst op.

Ik lees deze definitieve versie nog één keer letter voor letter na. Ik controleer of alle afspraken die we hebben gemaakt er correct in staan en of er geen ‘foutjes’ in zijn geslopen. Als ik groen licht geef, kun je met een gerust hart tekenen. Let op: Na het tekenen heb je wettelijk nog 14 dagen bedenktijd. Mocht je spijt krijgen, dan kun je de overeenkomst binnen die twee weken nog schriftelijk herroepen zonder opgaaf van reden.

Stap 6: De afwikkeling en het UWV

Na het tekenen begint de eindfase. Tot de einddatum krijg je gewoon je salaris, maar vaak hoef je niet meer te werken (als we dat hebben afgesproken).

• Inleveren spullen: Op de laatste dag lever je je laptop, auto en telefoon in.
• Eindafrekening: De werkgever betaalt de ontslagvergoeding en je openstaande vakantiedagen uit (meestal binnen een maand na de einddatum).
• UWV: Ongeveer een week voor je echt werkloos wordt, vraag je je WW-uitkering aan via de website van het UWV. Omdat ik de VSO WW-proof heb gemaakt, zou dit proces soepel moeten verlopen.

Zo helpt een arbeidsrechtadvocaat je bij een VSO

Het moment dat je hoort dat je weg moet, is emotioneel zwaar. Je voelt je misschien gekwetst, boos of bang voor de toekomst. In die emotionele staat is het heel moeilijk om zakelijk en scherp te onderhandelen.

Zodra je mij inschakelt, hoef je niet meer zelf met je werkgever of HR te discussiëren over de voorwaarden. Ik word jouw woordvoerder. Alle telefoontjes en e-mails gaan via mij.

Omdat ik geen emotionele band heb met je werkgever, kan ik heel zakelijk en feitelijk blijven. Dit zorgt er vaak voor dat gesprekken soepeler verlopen en het resultaat beter is. Jij krijgt de ruimte om het ontslag te verwerken, terwijl ik het juridische gevecht voer.

De garantie op een veilige WW-uitkering

Dit is het meest technische, maar belangrijkste deel van mijn werk. Het UWV (de instantie die je uitkering betaalt) leest jouw VSO met een vergrootglas. Eén verkeerd woord kan betekenen dat je geen uitkering krijgt.

Ik zorg dat de “neutrale ontslaggrond” er correct in staat. Het moet 100% duidelijk zijn dat het niet jouw schuld is. En ik reken uit wat jouw “fictieve opzegtermijn” is. Als we de einddatum verkeerd kiezen, krijg je de eerste maanden geen uitkering. Ik zorg dat de datum in het contract naadloos aansluit op je WW-recht, zodat je geen inkomen verliest.

Onderhandelen voor een betere vergoeding

Werkgevers reserveren bijna altijd een budget voor de onderhandeling. Ze bieden jou bedrag X, maar hebben stiekem ruimte voor bedrag Y. Als je zelf onderhandelt, weet je niet wat ‘normaal’ is. Ik weet dat wel.

Ik reken na of de aangeboden vergoeding klopt met de wet. Maar daar stopt het niet. Ik kijk naar omstandigheden die de prijs opdrijven: jouw kansen op de arbeidsmarkt, het missen van pensioen, of het feit dat de werkgever van je af wil.

En ik let ook op zaken die vaak vergeten worden, zoals de waarde van niet-opgenomen vakantiedagen, de dertiende maand, of bonussen. Vaak levert mijn onderhandeling je duizenden euro’s extra op, veel meer dan ik ooit zou kosten.

Het schrappen van beperkingen (zoals concurrentiebeding)

Stel je voor: je tekent je VSO, je vindt een maand later een geweldige nieuwe baan bij een ander bedrijf, en dan krijg je een brief van je oude werkgever: “Dat mag niet, want je hebt een concurrentiebeding.”

• Toekomst veiligstellen: Ik check je oude arbeidscontract en zorg dat in de VSO staat dat alle concurrentie- en relatiebedingen vervallen.
• Vrijheid: Mijn doel is dat jij na de einddatum volledig vrij bent om te werken waar je wilt, zonder dat je oude werkgever je nog kan dwarsbomen.

Veelgestelde vragen (FAQ) over de vaststellingsovereenkomst

Kan de werkgever het aanbod intrekken als ik ga onderhandelen? 

Theoretisch kan dat, maar in de praktijk gebeurt dit bijna nooit. De werkgever wil van je af en heeft al tijd en geld geïnvesteerd in het voorstel. Het intrekken van het bod betekent dat ze teruggaan naar ‘af’, met alle risico’s van dien. Het onderhandelen wordt gezien als een normaal onderdeel van het proces, niet als een afwijzing.

Heb ik altijd recht op een transitievergoeding? 

Volgens de wet heb je hier recht op bij ontslag op initiatief van de werkgever. Bij een VSO spreken we echter een ontslagvergoeding af. Omdat wij onderhandelen met jouw WW-rechten en instemming als wisselgeld, ligt deze vergoeding in de praktijk bijna altijd hoger dan de wettelijke transitievergoeding.

Moet ik naar de kantonrechter bij een VSO? 

Nee, dat is juist het hele punt. Een vaststellingsovereenkomst is bedoeld om een gang naar de rechter te voorkomen. Het is een onderlinge afspraak (buitengerechtelijk). Dit scheelt beide partijen veel tijd, stress en juridische proceskosten. Je hoeft dus niet voor een rechter te verschijnen als we er samen uitkomen.

Wat kost het onderhandelen bij een VSO?

Veel werknemers zijn bang voor de kosten van een advocaat. Dat is bij een VSO nergens voor nodig. Het is in Nederland heel gebruikelijk dat de werkgever de juridische kosten betaalt. Staat er geen vergoeding voor juridische bijstand in het eerste voorstel? Dan is dat het eerste wat ik voor je probeer te regelen.

Ik maak vooraf duidelijke afspraken met je werkgever over mijn factuur. In de meeste gevallen stuurt de advocaat de rekening rechtstreeks naar het bedrijf. Jij hoeft dan niets voor te schieten en niets te betalen. Ik controleer jouw contract dus in feite op kosten van je werkgever.