Ontslagen? Teken niet zomaar een VSO

Het is vrijdagmiddag. Je manager roept je binnen voor een “korte update”. Je stapt nietsvermoedend het kantoortje binnen, maar de sfeer is meteen ijzig. De boodschap komt hard binnen: “We zijn niet tevreden over je functioneren. We zien geen toekomst meer voor je hier.” Voordat je van de schrik bekomen bent, schuiven ze een stapel papier over tafel. Een vaststellingsovereenkomst (VSO). “Teken dit maar, dan regelen we het netjes.”

Je voelt de grond onder je voeten wegzakken. Heb ik het echt zo slecht gedaan? Moet ik nu weg? Stop. Haal diep adem. Wat hier gebeurt, is vaak een gigantische bluff. Je werkgever probeert je te laten geloven dat je geen keuze hebt, maar juridisch gezien sta jij vaak veel sterker dan je denkt. In deze blog leg ik je uit waarom ‘disfunctioneren’ vaak een slap excuus is en hoe we die beschuldiging omzetten in een zak met geld.

De eisen voor ontslag wegens disfunctioneren

Werkgevers roepen heel makkelijk dat iemand “niet functioneert”. Maar juridisch gezien is dat nogal een bewering. Een werkgever mag je in Nederland niet zomaar ontslaan omdat je een keer een deadline hebt gemist of omdat je manager je stijl niet leuk vindt. De wet beschermt jou.

Om iemand te mogen ontslaan wegens disfunctioneren via de kantonrechter, moet een werkgever aan loodzware eisen voldoen. Het is een marathon, geen sprint.

• Duidelijkheid: Is jou zwart-op-wit verteld wat er precies mis is?
• Verbetertraject: Heb je een eerlijke kans gekregen om je te verbeteren? Dit traject duurt vaak minimaal 3 tot 6 maanden.
• Hulp: Heeft de werkgever je scholing, coaching of begeleiding aangeboden?
• Herplaatsing: Hebben ze gekeken of je een andere rol binnen het bedrijf kunt vervullen?

In 90% van de gevallen die ik zie, is het antwoord op deze vragen “nee”. Er is misschien een keer gemopperd tijdens een functioneringsgesprek, maar een officieel dossier? Dat is er niet. En zonder dossier heeft de werkgever juridisch gezien… helemaal niets.

Waarom werkgevers liever een VSO bieden dan een dossier opbouwen

Waarom krijg je die vaststellingsovereenkomst dan direct onder je neus? Omdat je werkgever ook weet dat ze geen dossier hebben. Ze weten dat als ze naar de rechter stappen, ze keihard verliezen.

Een dossier opbouwen kost tijd (maanden!), energie en geld. Ze moeten met je in gesprek, verslagen maken, coaches inhuren… en in die tussentijd moeten ze jouw salaris gewoon doorbetalen. Daar hebben ze helemaal geen zin in. Ze willen snel van je af.

De VSO is voor hen de sluiproute. De ‘snelle hap’. Ze hopen dat jij, door de schrik en onzekerheid (“Ben ik wel goed genoeg?”), tekent voor een snelle exit. Ze kopen hiermee hun eigen verzuim (het niet voeren van goed personeelsbeleid) af. Trap er niet in. Hun haast is jouw winst.

Hoe je een ‘slecht dossier’ omzet in een ‘goede ontslagvergoeding’

Dit klinkt misschien gek, maar: hoe slechter het dossier van je werkgever is, hoe beter dat voor jou is. Als ik namens jou ga onderhandelen, is een rammelend dossier mijn krachtigste wapen.

Ik draai de rollen om. De werkgever zegt: “Jij functioneert niet.” Ik zeg: “Jullie hebben je niet aan de wet gehouden. Er is geen verbetertraject geweest. Dit ontslag is onterecht.” Omdat de werkgever weet dat ik gelijk heb en dat de rechter gehakt van ze maakt, staan ze met de rug tegen de muur.

Om te voorkomen dat jij gewoon in dienst blijft (want dat recht heb je!), zullen ze de buidel moeten trekken. We nemen geen genoegen met een fooi. Omdat zij geen dossier hebben opgebouwd, eisen we een veel hogere vergoeding dan waar je wettelijk recht op zou hebben. We laten ze betalen voor het feit dat ze de regels hebben overgeslagen.

Wat moet er in de VSO staan over je functioneren?

Stel, we komen tot een deal. Dan is de tekst in de vaststellingsovereenkomst cruciaal. Een veelgemaakte fout is dat werknemers (of slechte adviseurs) accepteren dat er iets in staat als: “Werknemer voldeed niet aan de functie-eisen.”

Levensgevaarlijk. Als dit in je VSO staat, kan het UWV oordelen dat het ontslag jouw eigen schuld is (verwijtbaar). Dan krijg je géén WW-uitkering. Daarnaast staat het ook niet bepaald lekker op je CV of in de toekomst.

Ik zorg ervoor dat jouw naam gezuiverd wordt. In de VSO die wij uitonderhandelen, komt te staan dat er sprake is van een “verschil van inzicht over de uitvoering van de functie” en dat er “geen sprake is van verwijtbaarheid aan de zijde van de werknemer”. Dat is neutrale taal. Hiermee is je WW veilig en kun je met opgeheven hoofd naar een nieuwe baan solliciteren, zonder het stempel ‘disfunctioneren’ op je voorhoofd.

Strategie: Tegenvoorstel doen of verbetertraject eisen?

Als de werkgever met een belachelijk laag openingsbod komt, zetten we de boel op scherp. Soms is de beste verdediging de aanval.

Mijn strategie is dan vaak om te zeggen: “Prima, als jullie vinden dat ik niet goed functioneer, dan wil ik graag gebruikmaken van mijn wettelijk recht op een verbetertraject. Ik ben gemotiveerd om te blijven en mezelf te ontwikkelen.”

Je zult zien dat de werkgever wit wegtrekt. Dat is namelijk het laatste wat ze willen: jou nog zes maanden op de werkvloer hebben en energie in je steken. Ze willen je wég hebben. Door te dreigen dat je gewoon blijft (het ‘rechterhandje’ van de werknemer), stijgt hun bereidheid om te betalen ineens enorm. Ze kopen liever het verbetertraject af met een extra zak geld.

Trap niet in de onzekerheid

Laat je niet aanpraten dat je niets waard bent. Dat is een tactiek om je goedkoop de deur uit te werken. Ze spelen in op je onzekerheid. Ik prik daar doorheen en kijk puur naar de feiten: hebben ze een dossier? Nee? Dan gaan we cashen.

Wil jij weten of jouw werkgever bluft? Laat mij het ‘dossier’ beoordelen. Grote kans dat ik het binnen vijf minuten van tafel veeg.