Onderhandelen over uw vaststellingsovereenkomst: 5 Tips

Het ontvangen van een vaststellingsovereenkomst (VSO) kan voelen als een klap in het gezicht, of juist als een opluchting na een periode van spanning. Wat uw situatie ook is, één ding is zeker: u staat op een kruispunt. Veel werknemers voelen in deze situatie de neiging om snel te tekenen, simpelweg om van de onzekerheid af te zijn. Toch is dat vaak niet in uw voordeel. Uw werkgever heeft dit voorstel zorgvuldig voorbereid, vaak met juridische hulp. Het is daarom essentieel dat u weet dat er ruimte is voor onderhandeling. U heeft meer rechten en mogelijkheden dan u wellicht denkt.

Om het overzichtelijk te houden, hebben we de belangrijkste aandachtspunten gebundeld in 5 cruciale tips. Zo weet u precies aan welke knoppen u kunt draaien voor een eerlijke deal en gaat u met opgeheven hoofd de deur uit.

TIP 1: BEPAAL UW STRATEGIE EN TEKEN NIETS DIRECT

De belangrijkste fout die werknemers maken, is handelen vanuit emotie of druk. Een vaststellingsovereenkomst is een zakelijk voorstel, geen bevel. Uw eerste stap is dus: rust nemen en uw positie bepalen.

TEKEN NOOIT HET EERSTE VOORSTEL

Het is een van de belangrijkste regels in het arbeidsrecht: teken nooit direct het eerste voorstel dat uw werkgever u voorlegt. Het eerste concept van een vaststellingsovereenkomst is bijna per definitie een openingsbod. Uw werkgever houdt er in de meeste gevallen al rekening mee dat u niet direct akkoord gaat en heeft ‘wisselgeld’ ingebouwd. Wanneer u direct tekent, laat u vrijwel zeker geld en gunstige voorwaarden liggen. Het is begrijpelijk dat u de situatie zo snel mogelijk wilt afronden; ontslag brengt immers veel stress en emotie met zich mee. Echter, haastige spoed is hier zelden goed. Neem de tijd om het voorstel rustig door te nemen, bij voorkeur thuis. U bent wettelijk niet verplicht om direct te beslissen. Een werkgever die druk uitoefent (“Dit aanbod geldt alleen vandaag”), probeert u vaak te intimideren. Laat u niet opjagen. Ok Legal kan direct zien waar de ruimte zit. Door niet meteen te tekenen, creëert u de noodzakelijke ruimte om te onderhandelen. Het eerste voorstel is de bodem, niet het plafond.

BEPAAL UW ONDERHANDELINGSPOSITIE EN LEVERAGE

Voordat u de onderhandelingen start, is het cruciaal om uw positie te bepalen. Hoe sterk staat u eigenlijk? In juridische termen spreken we over uw ‘leverage’ of hefboom. Uw onderhandelingspositie wordt bepaald door de reden van het ontslag en de volledigheid van uw personeelsdossier. Wil uw werkgever van u af wegens een verstoorde arbeidsrelatie of disfunctioneren? Dan moet daar een solide dossier voor zijn opgebouwd, inclusief verbetertrajecten en verslagen. Ontbreekt dit dossier, of is het flinterdun? Dan is uw positie ijzersterk. Uw werkgever kiest voor een vaststellingsovereenkomst om een lange en onzekere procedure bij het UWV of de kantonrechter te voorkomen. Als het dossier niet op orde is, zal een rechter de ontslagaanvraag waarschijnlijk afwijzen. Dit risico wil de werkgever vermijden en dat is precies uw troefkaart. U bent geen vragende partij; u bent een partij die bereid is om mee te werken aan een oplossing, mits daar de juiste compensatie tegenover staat.

TIP 2: MAXIMALISEER DE FINANCIËLE VERGOEDING

De transitievergoeding is slechts een basis. Bij een vaststellingsovereenkomst draait het om wederzijds goedvinden, wat betekent dat u kunt onderhandelen over een vergoeding die recht doet aan uw situatie en inkomensverlies.

DE TRANSITIEVERGOEDING VERHOGEN

De wet schrijft een minimale vergoeding voor, maar in een onderhandeling met wederzijds goedvinden gelden geen wettelijke plafonds. Omdat u instemt met uw eigen ontslag en daarmee uw werkgever een gang naar de rechter bespaart, mag daar een extra vergoeding tegenover staan. Zeker als uw werkgever geen juridische grond heeft voor ontslag, is de wettelijke transitievergoeding vaak veel te laag. In de praktijk zien we vaak dat de ontslagvergoeding wordt verhoogd met een vermenigvuldigingsfactor. U kunt inzetten op een vergoeding die de periode tot het vinden van nieuw werk overbrugt, of een vergoeding die compenseert voor het inkomensverlies. Gaat u niet te snel akkoord met enkel het wettelijke minimum. In veel gevallen is een hogere vergoeding zeker haalbaar, afhankelijk van hoe graag de werkgever tot een akkoord wil komen. Het verhogen van de vergoeding is vaak het hoofddoel van de onderhandeling.

DE EINDAFREKENING EN BONUS OPTIMALISEREN

De eindafrekening is de financiële afwikkeling van uw dienstverband en omvat meer dan alleen uw laatste salaris. Denk hierbij aan opgebouwde maar niet genoten vakantiedagen, vakantiegeld (8%), en eventuele bonussen of een dertiende maand. Hier worden vaak fouten gemaakt. Zo wil een werkgever vaak dat u uw openstaande vakantiedagen opneemt voor de einddatum. Financieel is het echter voor u voordeliger om deze dagen te laten uitbetalen. U wordt immers vaak al vrijgesteld van werk, dus waarom zou u uw eigen vakantiedagen ‘inleveren’ voor vrije tijd die u toch al kreeg? Ook bonussen zijn een belangrijk punt. Vaak staat in een regeling dat u ‘in dienst moet zijn op het moment van uitbetaling’. Als u halverwege het jaar vertrekt, is het onterecht als u fluit naar uw opgebouwde deel. U kunt onderhandelen over een pro-rata uitbetaling van de bonus. Zorg dat er in de vaststellingsovereenkomst expliciet staat dat vakantiedagen worden uitbetaald en hoe er wordt omgegaan met variabele beloningen.

TIP 3: CREËER VRIJHEID VOOR UW TOEKOMST

Naast geld is tijd en vrijheid van onschatbare waarde. U wilt zo snel mogelijk weer aan de slag kunnen zonder belemmeringen van uw oude werkgever.

VRIJSTELLING VAN WERK MET BEHOUD VAN LOON

Wanneer u en uw werkgever besluiten uit elkaar te gaan, is de motivatie om nog  door te werken vaak ver te zoeken. Het is daarom heel gebruikelijk om in de vaststellingsovereenkomst op te laten nemen dat u per direct, of per een specifieke datum, wordt vrijgesteld van werkzaamheden met behoud van salaris en alle overige emolumenten. Dit betekent dat u formeel nog in dienst bent tot de einddatum (essentieel voor uw WW), uw salaris krijgt, maar niet meer op de werkvloer verschijnt. Deze periode kunt u gebruiken om te solliciteren of tot rust te komen. Let er bij de onderhandeling op dat deze vrijstelling ‘onvoorwaardelijk’ is en dat u tijdens deze periode ook niet meer oproepbaar bent voor klusjes. Ook is het verstandig om af te spreken dat u tijdens deze periode uw eventuele leaseauto, laptop en telefoon mag blijven gebruiken. Zo kunt u vanuit een comfortabele positie op zoek naar een nieuwe uitdaging.

HET CONCURRENTIE- EN RELATIEBEDING LATEN SCHRAPPEN

Een concurrentiebeding of relatiebeding kan een enorm obstakel vormen bij het vinden van een nieuwe baan. Als u zelf ontslag neemt, is zo’n beding begrijpelijk. Echter, bij een vaststellingsovereenkomst waarbij het initiatief bij de werkgever ligt, is het onredelijk om u hieraan te houden. Waarom zou een werkgever die afscheid van u wil nemen, u tegelijkertijd willen belemmeren? Het is daarom cruciaal om te onderhandelen over het volledig laten vervallen van het concurrentie- en relatiebeding. Dit geeft u de volledige vrijheid op de arbeidsmarkt. Als uw werkgever weigert, kunt u onderhandelen over een beperking ervan (bijvoorbeeld kortere duur of kleiner gebied) of het omzetten naar een lijst met specifieke klanten die u niet mag benaderen. Zorg dat dit zwart-op-wit in de overeenkomst komt. Het niet regelen van dit punt kan ervoor zorgen dat u na uw ontslag maandenlang werkloos thuis zit omdat u nergens aan de slag mag.

TIP 4: VERGEET DE SECUNDAIRE VOORWAARDEN EN SPULLEN NIET

Salaris is belangrijk, maar uw arbeidsvoorwaardenpakket bevatte waarschijnlijk meer. Laat deze waarde niet verdampen.

BEHOUD VAN BEDRIJFSEIGENDOMMEN (LAPTOP, AUTO)

Tijdens uw dienstverband bent u gewend geraakt aan een zakelijke laptop, smartphone of leaseauto. Bij uitdiensttreding moet u deze in principe inleveren, maar deze items hebben voor u vaak een grotere gebruikswaarde dan de restwaarde voor de werkgever. Een telefoon of laptop van twee jaar oud is voor de werkgever vaak afgeschreven. U kunt vragen of u de telefoon en laptop ‘om niet’ (gratis) mag overnemen, of tegen een zachte prijs. Wat betreft de leaseauto kunt u proberen af te spreken dat u de auto mag blijven rijden tot de einddatum van het contract, ook als u bent vrijgesteld van werk. Dit bespaart u veel kosten voor privévervoer. Soms is het zelfs mogelijk het leasecontract over te nemen. Vergeet ook uw 06-nummer niet; het is vaak mogelijk om dit mee te nemen naar privé, zodat u bereikbaar blijft voor uw netwerk.

OPLEIDINGSBUDGET EN OUTPLACEMENT VERGOEDINGEN

Veel werknemers hebben recht op een opleidingsbudget dat zij nog niet hebben benut. Bij ontslag dreigt dit te vervallen. Tijdens de onderhandelingen kunt u inzetten op het verzilveren van dit budget. U kunt vragen of het resterende bedrag kan worden toegevoegd aan uw vergoeding, of dat de werkgever dit beschikbaar stelt voor outplacement of scholing na uw uitdiensttreding. Een outplacementtraject is begeleiding van werk naar werk. Dit kan nuttig zijn als u zich wilt omscholen. Echter, als u zeker bent van uw zaak, heeft u wellicht liever dat dit geld bovenop de ontslagvergoeding komt. Let wel op: een vergoeding voor scholing kan soms belastingtechnisch voordelig worden uitgekeerd of rechtstreeks aan het opleidingsinstituut worden betaald. Het laten vervallen van een opleidingsbudget is geld weggooien. Door dit slim uit te onderhandelen, investeert uw oude werkgever nog één keer in uw toekomst.

TIP 5: ZORG VOOR EEN KOSTELOZE EN NETTE AFWIKKELING

Tot slot: zorg dat u niet opdraait voor de kosten van dit proces en dat uw goede naam behouden blijft.

VERHOGING VAN HET BUDGET VOOR JURIDISCHE KOSTEN

Het inschakelen van de Ok Legal arbeidsrechtadvocaat om uw vaststellingsovereenkomst te controleren is noodzaak. Werkgevers weten dit en bieden vaak een standaardvergoeding. Dit is echter vaak niet toereikend voor een grondige controle én een stevig onderhandelingstraject. U wilt niet kiezen tussen goede hulp of extra kosten voor eigen rekening. Het is normaal om te onderhandelen over een verhoging van dit budget. Ons doel bij Ok Legal is dat u niets zelf hoeft te betalen; de rekening gaat naar de werkgever. Wij zien vaak dat werkgevers bereid zijn dit budget te verhogen naar een dekkend bedrag, omdat zij gebaat zijn bij een snelle, juridisch correcte afhandeling. Een werknemer die goed geadviseerd is, tekent immers sneller. Laat u niet afschepen met een te laag budget. Wij zorgen ervoor dat deze clausule zo wordt geformuleerd dat de kosten direct door de werkgever worden voldaan.

AFSPRAKEN OVER GETUIGSCHRIFT EN REFERENTIES

Na uw ontslag richt u uw blik op de toekomst. Referenties en een getuigschrift kunnen doorslaggevend zijn bij een nieuwe sollicitatie. Het is belangrijk om uw reputatie veilig te stellen. In een vaststellingsovereenkomst kunt u vastleggen dat de werkgever een positief getuigschrift zal verstrekken en positieve referenties zal afgeven. Dit lijkt vanzelfsprekend, maar als u met frictie uit elkaar gaat, is dat het niet. Zorg dat de term ‘positief getuigschrift’ wordt opgenomen. U kunt zelfs de tekst van het getuigschrift als bijlage bij de overeenkomst laten voegen. Spreek ook af wie binnen de organisatie als referent mag optreden. Kiest u een leidinggevende met wie u een goede band had, of HR? Voor uw verdere carrière is het essentieel dat er geen negatieve signalen naar de buitenwereld worden afgegeven. Ook over de communicatie naar collega’s (“in goed overleg uit elkaar”) kunt u afspraken maken om roddels te voorkomen.Wilt u zeker weten dat u het maximale uit uw ontslag haalt? Bij Ok Legal controleren we uw vaststellingsovereenkomst  en onderhandelen we direct met uw werkgever. Wij zorgen dat u krijgt waar u recht op heeft.. Neem vandaag nog contact op voor een check.